Pielgrzymi nadziei 24: „Odpusty – jak je zdobywać”
W ostatniej katechezie przybliżyliśmy temat odpustów, które są dla nas jednym z największych darów miłosierdzia Bożego. Dziś przyjrzyjmy się temu, jak konkretnie je
zdobywać, a możliwości mamy naprawdę dużo, bardzo dużo.
Przypomnijmy na początek, że odpust jest to całkowite lub częściowe darowanie kary doczesnej odpuszczonej już co do winy w sakramencie pokuty i pojednania, które możemy ofiarować za siebie lub za kogoś zmarłego. Jest to potężny dar uwolnienia nas lub naszych zmarłych od konsekwencji grzechów. Dokonuje się przez wypełnienie pewnych praktyk, dzięki pośrednictwu Kościoła, w łączności z modlitwami i zasługami Jezusa i wszystkich świętych. Ten kto zdobywa odpusty, wchodzi w proces uzdrowienia swojego serca, bo czyniąc jakiś stosunkowo niewielki czyn miłości, wkładając go do skarbca Kościoła, o wiele więcej przyjmuje niż daje. To jest właśnie ta przedziwna wymiana darów, która dokonuje się dzięki temu, że wszyscy jesteśmy członkami tego samego Ciała Chrystusa.
Odpusty nie działają magicznie i nie są „skrótem” czy „obejściem” zwykłej drogi doświadczenia łaski Bożej. Przeciwnie – stanowią dopełnienie tej łaski.
W odróżnieniu od sakramentów, których ważność (czyli skuteczność) wynika z łacińskiej zasady ex opere operato – a więc z samego faktu ich ważnego sprawowania przez uprawnionego szafarza – sakramentalia, w tym także odpusty, działają na zasadzie ex opere operantis, czyli w zależności od osobistego zaangażowania wiernego i jego wewnętrznej dyspozycji.
Czynności, które Kościół proponuje w celu uzyskania odpustu, mają więc charakter duchowych ćwiczeń, które – jak pokazuje wielowiekowe doświadczenie Kościoła – skutecznie pomagają przezwyciężyć duchową ociężałość, nabytą przez grzech i zaniedbanie życia wewnętrznego.
Tak jak człowiek, który nie dba o swoje ciało, odżywia się niezdrowo i unika ruchu, z czasem staje się ociężały i niechętny do jakiegokolwiek wysiłku, tak samo dzieje się w życiu duchowym. Gdy ktoś lekkomyślnie karmi się grzechem, zaniedbuje modlitwę, sakramenty i uczynki miłosierdzia – wówczas jego serce staje się „otyłe”, a on sam – duchowo ociężały i zniechęcony do trudu, jakim jest codzienne kroczenie drogą Ewangelii.
Odpusty mogą być zupełne lub cząstkowe i możemy je zdobywać przez cały rok. Odpust może uzyskać tylko osoba ochrzczona, wolna od ekskomuniki, która przynajmniej pod koniec wypełniania przypisanych czynności jest w stanie łaski uświęcającej.
Aby odpust został uzyskany, konieczne jest:
- wzbudzenie intencji: wierny powinien mieć przynajmniej ogólną intencję zyskania odpustu.
- wypełnienie określonych czynności: trzeba spełnić warunki określone w udzieleniu odpustu w odpowiednim czasie i we właściwy sposób.
Aby uzyskać odpust zupełny Kościół wymaga spełnienia następujących warunków: stan łaski uświęcającej (jeśli to konieczne wierny powinien przystąpić do sakramentu pokuty i pojednania przed wypełnieniem czynności związanych z odpustem). Brak przywiązania do jakiegokolwiek grzechu, nawet powszedniego (to trudny warunek, gdyż wymaga całkowitej dyspozycji serca, ale jeśli wierny nie jest w stanie spełnić tego wymogu, może uzyskać odpust cząstkowy).
Przyjęcie Komunii Świętej w intencji odpustowej (jest konieczne, aby być zjednoczonym z Chrystusem, który jest źródłem wszelkich łask). Odmówienie modlitwy w intencjach Ojca Świętego (warto zaznaczyć, że modlitwa ta nie dotyczy osoby papieża, ale spraw, które leżą na sercu Kościołowi powszechnemu, za które codziennie modli się Ojciec Święty. Intencje papieskie na dany miesiąc można znaleźć na oficjalnych stronach Kościoła).
Wykonanie czynności odpustowej (to np.: adoracja Najświętszego Sakramentu przez co najmniej pół godziny, odmówienie Różańca w kościele, kaplicy lub wspólnocie rodzinnej, uczestnictwo w nabożeństwie Drogi Krzyżowej, nawiedzenie cmentarza i modlitwa za zmarłych – szczególnie od 1 do 8 listopada, czytanie Pisma Świętego przez co najmniej pół godziny).
Jest jeszcze wiele innych czynności i praktyk związanych z uzyskaniem odpustów, ale nie sposób ich wymienić w krótkim czasie tej katechezy. Warto pamiętać, że prawo do odpustu pod zwykłymi warunkami daje również nawiedzenie kościoła parafialnego: w dniu jego tytułu (tzw. odpustu parafialnego) lub dnia 2 sierpnia, kiedy przypada odpust „Porcjunkuli”. Nawiedzeniu powinna towarzyszyć modlitwa „Ojcze nasz” i Wierzę w Boga”. Ponadto odpust zupełny można uzyskać poprzez praktyki okazjonalne: uczestnictwo w rekolekcjach trwających przynajmniej trzy dni.
Przywilej uzyskania odpustu zupełnego można uzyskać również poprzez odmówienie Koronki do Miłosierdzia Bożego w obecności Najświętszego Sakramentu (wystawionego publicznie lub przechowywanego w tabernakulum). Dodatkowo dla Polski zatwierdzone są odpusty za uczestnictwo w nabożeństwie Gorzkich Żali (jeden raz w Wielkim Poście) w jakimkolwiek kościele na terenie Polski. Jest jeszcze wiele, wiele innych uczynków, które można podjąć, aby uzyskać dostęp do skarbca odpustów.
Nikt tak naprawdę nie jest pozbawiony możliwości zdobywania odpustów, bo jeśli np. ktoś jest chory, może wtedy ofiarować swoje cierpienie w duchu pokuty i jednoczyć je z męką Chrystusa, spełniając tym samym warunki uzyskania odpustu. Kościół przewiduje w ten sposób specjalne łaski dla osób, które z powodu choroby, podeszłego wieku lub innych poważnych przeszkód nie mogą udać się do kościoła czy spełnić innych zwyczajnych warunków.
Uzyskiwanie odpustów przez wiernych w Kościele katolickim ma wielowiekową tradycję i stanowi ważny element duchowego życia chrześcijanina. Nauka o odpustach jest ściśle związana z tajemnicą Bożego Miłosierdzia oraz Bożej sprawiedliwości. Już od dzisiaj możesz wejść w ten niezwykły proces osobistej przemiany przez łaskę odpustów,
wspomagając również naszych zmarłych. Nie zmarnuj tych łask!
Prośmy Ducha Świętego we wspólnej modlitwie o łaskę częstego korzystania z daru odpustów z pożytkiem dla zmarłych i dla nas samych.
Duchu Święty, który oświecasz serca i umysły nasze, dodaj nam zdolności i ochoty, aby ta Eucharystia była dla nas pożytkiem doczesnym i wiecznym. Przez Chrystusa Pana naszego. Amen.